მოკლე პასუხი: ქართული ღვინის უმეტესობას კახეთი აწარმოებს, მაგრამ კიდევ სამი რეგიონის ცოდნა ღირს. ქართლი, თბილისისა და გორის ირგვლივ, აყენებს მჟავიან თეთრ, ცქრიალა და ევროპული სტილის წითელ ღვინოებს და დედაქალაქიდან ყველაზე ადვილად მისაწვდომი ღვინის ვიზიტი აქვს. იმერეთი, ქუთაისის ირგვლივ, უფრო მსუბუქ და სუფთა თეთრ ღვინოს აყენებს საკუთარ თიხის ჭურჭელში, რომელსაც ჭური ჰქვია. რაჭა-ლეჩხუმი, ჩრდილოეთით, მთებში, აწარმოებს ბუნებრივად ნახევრად ტკბილ ხვანჭკარას (წითელი) და ტვიშს (თეთრი). თითოეულს თავისი ყურძნის ჯიშები და ღვინის დაყენების თავისი წესი აქვს.
ქართლი: ცქრიალა ღვინო და სასახლე თბილისთან ახლოს
ქართლი მოიცავს მტკვრისა და მისი შენაკადების ხეობებს თბილისის დასავლეთით და სამხრეთით, ვენახებით დაახლოებით 450–700 მ სიმაღლეზე [1]. მისი თეთრი ჯიშებია ჩინური, გორული მწვანე და ბუდეშური; წითლებს შორისაა თავკვერი, შავკაპიტო და საფერავი. აქაური მეღვინეები ქვევრსაც იყენებენ და ევროპულ მეთოდებსაც, რეგიონი კი ცნობილია კლასიკური ევროპული სტილის ღვინოებითა და ცქრიალა ღვინით [1].
- ატენური ქართლის მთავარი დასახელებაა ადგილწარმოშობით: თეთრი ცქრიალა ღვინო ჩინურის, გორული მწვანისა და ალიგოტესგან, რომელიც გორთან ახლოს, ატენის მიდამოებში მოჰყავთ [1][2].
- ოკამი და ასურეთული შალა ორი უფრო მცირე დასახელებაა, მეორე — წითელი ღვინო ასურეთული შავის, თავკვერისა და შავკაპიტოსგან [2].
ყველაზე ადვილი ვიზიტია შატო მუხრანი, მამული თბილისიდან დაახლოებით 45 წუთში, სასახლით, მარნებითა და დეგუსტაციებით [3]. ის კარგად ეწყობა მცხეთასთან ერთად. თბილისის სამხრეთით, ქვემო ქართლში, არქეოლოგებმა ყურძნის ღვინის ერთ-ერთი უძველესი ცნობილი კვალი იპოვეს, ნეოლითური სოფლების ნამოსახლარების კერამიკაში; დღეს აქ საოჯახო მარნები და ბოლნისის ძველი ეკლესიაა [3].
იმერეთი: ჭური და მსუბუქი თეთრი ღვინოები
იმერეთს, ქუთაისის მიმდებარე რეგიონს, მეღვინეობის საკუთარი ტრადიცია აქვს. თიხის ჭურჭელს აქ ქვევრის ნაცვლად ჭური ჰქვია, იმერელი მეღვინეები კი მადუღარ ტკბილს ბევრად ნაკლებ კანსა და კლერტს (ჭაჭას) უმატებენ, ვიდრე კახელები. დაახლოებით ორი თვის შემდეგ ღვინოს ჭაჭას აცლიან [1]. შედეგად ღვინო კახეთის მუქი ქარვისფერი სტილისაზე უფრო მსუბუქი და სუფთაა, მეტი მჟავიანობით [1][4].
- ყურძენი: ცოლიკოური, ციცქა და კრახუნა თეთრისთვის; ოცხანური საფერე და ძელშავი წითლისთვის [1][3].
- სვირი იმერეთის დასახელებაა ადგილწარმოშობით: მშრალი თეთრი ღვინო ციცქის, ცოლიკოურისა და კრახუნას კუპაჟით [2].
- ქვევრის ოსტატები: იმერეთის რამდენიმე სოფელში, მათ შორის შროშასა და მაკატუბანში, თიხის ჭურჭელს დღესაც ხელით აკეთებენ [3]. ქვევრში ღვინის დაყენება 2013 წლიდან UNESCO-ს არამატერიალური მემკვიდრეობაა.
იმერეთი ბევრ სხვა ადგილამდე მისასვლელ გზაზეც მდებარეობს: ქუთაისი, გელათი, პრომეთეს მღვიმე და კანიონები. იხილეთ ჩვენი ქუთაისის გზამკვლევი.
რაჭა-ლეჩხუმი: ნახევრად ტკბილი მთის ღვინოები
რაჭა და ლეჩხუმი მთიანი მხარეებია ქუთაისის ჩრდილოეთით, მცირე ვენახებით რიონის ხეობის ფერდობებზე [1]. ისინი, პირველ რიგში, ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ღვინოებით არიან ცნობილი, რომლებშიც დუღილი მანამ ჩერდება, სანამ მთელი შაქარი ალკოჰოლად გადაიქცევა.
- ხვანჭკარა (რაჭა): მუქი ნახევრად ტკბილი წითელი ღვინო, რომელსაც მხოლოდ ალექსანდროულისა და მუჯურეთულისგან აყენებენ [2]. ეს რეგიონის ცნობილი ბოთლია.
- ტვიში (ლეჩხუმი): არომატული ნახევრად ტკბილი თეთრი ღვინო ცოლიკოურისგან [1][2].
- ოკურეშის უსახელოური: იშვიათი წითელი ღვინო, მშრალი ან ნახევრად ტკბილი, უსახელოურის ჯიშისგან [2].
ამბროლაურის ირგვლივ საოჯახო მარნები დეგუსტაციებს სთავაზობენ. რაჭამდე მისვლას დრო სჭირდება, თბილისიდან დაახლოებით 5 საათი ან ქუთაისიდან 90 წუთი, და ის ივნისიდან ოქტომბრამდე მოგზაურობას უხდება. დეტალები ჩვენს რაჭის გზამკვლევშია.
და დასავლეთის სანაპირო
გურიას, სამეგრელოსა და აჭარას, შავი ზღვის მხარეს, საკუთარი ჯიშები აქვს, მაგალითად, ჩხავერი გურიაში და ოჯალეში სამეგრელოში. ისინი ოდესღაც „მაღლარებით“ იყო ცნობილი, სადაც ვაზი ხეებზე ადიოდა [1]. წარმოება მცირეა, ამიტომ ამ ღვინოებს უფრო თბილისის ღვინის ბარში შეხვდებით, ვიდრე მარანში ვიზიტისას.
რეგიონების შედარება
- სუფთა თეთრი ღვინისთვის: იმერეთი.
- ცქრიალა ღვინისთვის ან თბილისიდან მარტივი ნახევარი დღისთვის: ქართლი.
- რაიმე ტკბილისთვის: ხვანჭკარა ან ტვიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.
- მუქი ქარვისფერი ქვევრის ღვინისთვის: ისევ კახეთი; წაიკითხეთ ჩვენი გზამკვლევი ქართულ ჯიშებსა და ქარვისფერ ღვინოზე.
საქართველოში სულ 29 რეგისტრირებული ღვინის დასახელებაა ადგილწარმოშობით [2].
როდის წავიდეთ
მარნები მთელი წელი ღიაა, მაგრამ რთველის დრო განსხვავდება: ქართლში სექტემბერ–ოქტომბერში კრეფენ, იმერეთში სექტემბრის ბოლოდან ოქტომბრამდე, რაჭაში კი ოქტომბერში [3]. ზამთარში ქართლისა და იმერეთის მონახულება მარტივია, რაჭის მაღალი გზები და საოჯახო სასტუმროები კი უფრო მშვიდია ან დაკეტილი.
დასავლეთის ღვინის მარშრუტი
თუ თბილისიდან დასავლეთისკენ ისედაც მიემგზავრებით, სამი რეგიონი კარგად ლაგდება ერთ ხაზზე. დაიწყეთ შატო მუხრანითა და მცხეთით, გაიარეთ დასავლეთით ქართლი გორის გავლით და ღამე ქუთაისში გაათიეთ, თბილისიდან დაახლოებით 3 საათში. მეორე დღეს ეწვიეთ საოჯახო მარანს იმერეთის გორაკებზე და, თუ გსურთ, ქვევრის ოსტატს სამუშაოს დროს. მესამე დღე თუ გაქვთ, განაგრძეთ გზა ჩრდილოეთით, რაჭაში, ხვანჭკარის სათავეებთან.
იმერეთსა და რაჭაში დიდი მამულების ნაცვლად საოჯახო მარნებს ელოდეთ: მარანი სახლის ქვეშ, დოქიდან ჩამოსხმული ღვინო და, როგორც წესი, სუფრაზე პური, ყველი და მწნილი. ცოტას აქვს აბრა ან სამუშაო საათები, ამიტომ წინასწარ უნდა შეთანხმდეთ, და აქ ადგილობრივი მძღოლი-გიდი გეხმარებათ.
ღვინის ტურები კახეთის გარეთ
ჩვენი ყველა ტური კერძოა, მძღოლ-გიდით, რომელიც არ სვამს, ასე რომ, თავისუფლად შეგიძლიათ დააგემოვნოთ. მცხეთა და შატო მუხრანი, ნახევარი დღე აერთიანებს საქართველოს უძველეს ეკლესიებსა და დეგუსტაციას სასახლის მარანში. ქართული ღვინის ტური, 7 დღე მუხრანში იწყება, სამ დღეს კახეთში ატარებს და ქვემო ქართლის ღვინის გორაკებზე გატარებული დღით მთავრდება. რაჭა – 3-დღიანი კერძო ტური (ივნისი–ოქტომბერი) ორ საოჯახო მარანში ხვანჭკარის დეგუსტაციით მთავრდება. იმერეთისთვის შეადგინეთ საკუთარი მარშრუტი და ქუთაისთან ახლოს ჭურის მარანსა და ქვევრის ოსტატს დავამატებთ. მიმდინარე ფასი თითოეული ტურის გვერდზე ნახეთ. ახლა გადახდა არ არის საჭირო.
წყაროები
- საქართველოს ღვინის ეროვნული სააგენტო, "Viticulture and winemaking regions": wine.gov.ge
- Wikipedia, "List of Georgian wine appellations": en.wikipedia.org
- Geotour-ის კვლევა ღვინის რეგიონებზე, წყაროები: georgia-spirit.com (Château Mukhrani) და PNAS (2017): georgia-spirit.com
- Wines of Georgia UK, "Visiting Georgia's wine regions: Imereti, Racha and more": winesgeorgia.uk
ბოლოს შემოწმდა: 2026 წლის სექტემბერი.
