ყაზბეგი თბილისიდან კლასიკური ერთდღიანი მოგზაურობაა და ეს გასაკვირი არ არის: რამდენიმე საათში დედაქალაქის ქუჩებიდან XIV საუკუნის ეკლესიასთან ხვდებით, ქედზე, მყინვარებიანი ხუთათასიანი მწვერვალის ძირას. თუმცა დღე გრძელია. აქ მოკლედ მოგიყვებით, რისგან შედგება ეს მოგზაურობა, რომ თავად გადაწყვიტოთ, როგორ წახვიდეთ.
ყაზბეგი თუ სტეფანწმინდა?
ორივე. სტეფანწმინდა დაბის ოფიციალური სახელია; ყაზბეგი მისი ძველი სახელია და დღემდე იყენებენ დაბის, მუნიციპალიტეტისა და მთელი მხარის აღსანიშნავად. მყინვარწვერი (5054 მ), საქართველოს მესამე უმაღლესი მწვერვალი, დაბის დასავლეთით აღმართულა.
რა მანძილია და რამდენი ხანი სჭირდება?
სტეფანწმინდა თბილისიდან ჩრდილოეთით 152 კილომეტრშია, საქართველოს სამხედრო გზაზე. გაჩერებების გარეშე გზა ცალ მხარეს დაახლოებით 3–3,5 საათს იკავებს, საცობში ან ცუდ ამინდში — მეტს. გაჩერებებით თბილისიდან ერთდღიანი მოგზაურობა სულ 10–12 საათს გრძელდება. კვეშეთსა და კობს შორის გვირაბებიანი შემოვლითი გზა შენდება, რომელიც გახსნის შემდეგ გზას შეამოკლებს, თუმცა მასზე მხოლოდ გახსნის შემდეგ იანგარიშეთ.
გაჩერებები გზაში
- ჟინვალის წყალსაცავი და ანანური (თბილისიდან დაახლოებით 1–1,25 საათი): არაგვის ერისთავების ციხე-სიმაგრე ორი ეკლესიით, ფირუზისფერი წყალსაცავის ნაპირას.
- ფასანაური: სოფელი, რომელიც ხინკალს თავისად თვლის; უკანა გზაზე სადილისთვის ხშირად აქ ჩერდებიან.
- გუდაური და მეგობრობის მონუმენტი: სათხილამურო კურორტის (დაახლოებით 2200 მ) შემდეგ 1983 წლის მოზაიკური მონუმენტია — ღრმა მთის ხეობის გადასახედი.
- ჯვრის უღელტეხილი, 2379 მ, გზის უმაღლესი წერტილი, შემდეგ თერგის ხეობით ჩასვლა სტეფანწმინდამდე.
გერგეტის სამება
გერგეტის წმინდა სამების ეკლესია XIV საუკუნეში აშენდა 2170 მეტრზე, ქედზე, დაბიდან დაახლოებით 400 მეტრით მაღლა. მასთან ორი გზით მიხვალთ:
- მანქანით. ეკლესიამდე გზა მოასფალტებულია და მშრალ ამინდში ნებისმიერი მანქანა თუ მიკროავტობუსი ადის. დაბიდან ადგილობრივი მანქანებიც დადის. თოვლში ოთხთვლიანი მანქანაა საჭირო, ზოგ ზამთრის დღეს კი გზა საერთოდ გაუვალია.
- ფეხით. ბილიკი დაბიდან ორივე მხარეს დაახლოებით 7 კილომეტრია, დაახლოებით 430 მეტრის აღმართით. უმეტესობას ასვლას 60–75 წუთი სჭირდება, ჩამოსვლას — 60–90 წუთი; ერთდღიან მოგზაურობაში ფეხით, როგორც წესი, მხოლოდ ერთ მხარეს სიარულის დრო რჩება.
გერგეტი მოქმედი ტაძარია. მამაკაცებს გრძელი შარვალი სჭირდებათ; ქალები მხრებს, მუხლებსა და თმას იფარავენ (შესასვლელთან ხშირად აძლევენ გადასაფარებელ ქვედაბოლოებსა და თავსაფრებს). შიგნით ფოტოგადაღება არ შეიძლება, დრონები აკრძალულია. ჭიშკარი დაახლოებით 9:00-ზე იღება და დაახლოებით 17:00-ზე იკეტება, ზაფხულში უფრო გვიან. თბილისიდან ტურისტული ავტობუსები, როგორც წესი, შუადღის შემდეგ ჩამოდიან, ამიტომ თუ თბილისიდან დაახლოებით 7:30-ზე გამოხვალთ, ეკლესიასთან მათ უმეტესობაზე ადრე იქნებით. მყინვარწვერი ყველაზე ხშირად დილით ჩანს; ზაფხულში შუადღის შემდეგ ხშირად ღრუბლები ფარავს.
თუ მეტი დრო გაქვთ
- გველეთის ჩანჩქერი: დაბიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 8 კმ დარიალის ხეობისკენ, შემდეგ ქვიან ბილიკზე 30–40 წუთი ცალ მხარეს.
- ტრუსოსა და ჯუთის ხეობები: მხარის კლასიკური მოკლე ლაშქრობები, დაახლოებით მაისიდან ოქტომბრამდე. არც ერთი არ ეტევა თბილისიდან ერთდღიან მოგზაურობაში.
ღირს თუ არა ყაზბეგში ერთი დღით წასვლა?
დიახ, თუ მთები გიყვართ და მანქანაში დაახლოებით 6–7 საათის გატარება არ გაშინებთ. გზა თავადაა დღის ნაწილი, გაჩერებები კი მას არღვევს. ეს საუკეთესო არჩევანი არ არის, თუ ლაშქრობა გინდათ ან ვინმეს თქვენს ჯგუფში მთის გზაზე გულს ურევს. ორი დღით შეგიძლიათ სტეფანწმინდაში გაათიოთ ღამე, მყინვარწვერს მზის ამოსვლისას უყუროთ, გერგეტში ხალხმრავლობამდე ახვიდეთ და სეზონზე ტრუსოს ან ჯუთის ხეობაში ილაშქროთ.
ყაზბეგი ზამთარში
ზამთრის უმეტეს ნაწილში გზა ღიაა, თუმცა დეკემბრიდან აპრილამდე ჯვრის უღელტეხილი ძლიერი თოვლის ან მაღალი ზვავსაშიშროების დროს შეიძლება რამდენიმე საათით ან ერთი-ორი დღით ჩაიკეტოს. რამდენიმე კვირით ადრე გზის ღიაობას ვერავინ დაგპირდებათ, ამიტომ წინა საღამოს გადაამოწმეთ. ჩვენი სტატია ყაზბეგის გზაზე ზამთარში (ინგლისურად) გიხსნით, როგორ იკეტება გზა და სად ნახოთ მისი მდგომარეობა.
პრაქტიკული რჩევები
- თბილი ტანსაცმელი წაიღეთ: აგვისტოშიც კი დილით სტეფანწმინდაში (დაახლოებით 1740 მ) 5–10 °C შეიძლება იყოს.
- სტეფანწმინდაში ბანკომატები და კაფეებია; ეკლესიასთან და გადასახედებზე — არა.
- შეძლებისდაგვარად კვირა საღამოს ნუ დაბრუნდებით: ზემო ლარსის საზღვრიდან სატვირთოების რიგებმა შეიძლება 1–3 საათი დაამატოს.
- 2026 წლის 1 იანვრიდან საქართველოში ვიზიტორებისთვის სავალდებულოა ჯანმრთელობის დაზღვევა მინიმუმ 30 000 ლარის დაფარვით.
ყაზბეგი თუ სვანეთი?
ორივე მაღალი კავკასიონია, მაგრამ სვანეთამდე თბილისიდან გზით 8–10 საათია და მინიმუმ სამი დღე სჭირდება. ყაზბეგის ნახვა ერთ დღეშიც შეიძლება.
ჩვენთან ერთად
ჩვენი ინდივიდუალური ერთდღიანი ტური ყაზბეგში თბილისიდან ანანურს, გუდაურის გადასახედსა და გერგეტის სამებას საკუთარი მანქანითა და გიდი-მძღოლით მოიცავს, იქ გაჩერებით, სადაც მოგინდებათ, და სასტუმროდან წაყვანით თბილისის ცენტრში (ტურის გვერდი ინგლისურადაა). თუ აჩქარება არ გსურთ, ორდღიანი მოგზაურობა ყაზბეგში ემატება ღამე სტეფანწმინდაში და მეტი დრო მთაში. არაფრის გადახდა არ გიწევთ, სანამ თარიღს არ დავადასტურებთ.
