მთავარ შინაარსზე გადასვლა
Geotour

ხერთვისის ციხე

სამცხე-ჯავახეთი · ისტორია

როგორ მივიდეთ
თბილისიდან დაახლოებით 250 კმ (4–4,5 სთ) ბორჯომისა და ახალციხის გავლით, კარგი ასფალტიანი გზით
საუკეთესო დრო
აპრილი–ნოემბერი
რეკომენდებული ხანგრძლივობა
30–60 წუთი

ხერთვისის ციხე — მიმოხილვა

ხერთვისი შუა საუკუნეების ციხესიმაგრეა კლდოვან კონცხზე, სადაც ფარავანი მტკვარს ერთვის, სამცხე-ჯავახეთში, ვარძიამდე დაახლოებით 16 კილომეტრით ადრე. მისი კოშკები და გალავანი ხეობის თავზე ქედს მიუყვება; ეს საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი სიმაგრეა. მოგზაურთა უმეტესობა ვარძიის კლდის მონასტრისკენ მიმავალ გზაზე 30–45 წუთით ჩერდება: ადით კარიბჭემდე, გადახედეთ ორივე მდინარის კანიონს და ქვემოთ, საავტომობილო ხიდიდან, კედლები გადაიღეთ.

ტურები, რომელიც მოიცავს ხერთვისის ციხე-ს

ყველა ტურის ნახვა (7)

აუცილებლად სანახავი ღირსშესანიშნაობები

  • გალავანი და კოშკები

    XIV საუკუნის კედლები ქედს საფეხურებად მიუყვება; წყობა საუკეთესოდ მტკვარზე გადებული ხიდიდან ჩანს.

  • ციტადელის სადამკვირვებლო წერტილი

    ზედა კედლებიდან პირდაპირ მტკვრისა და ფარავნის ხეობებში იყურებით.

  • ციხის ეკლესია

    გალავნის შიგნით X საუკუნის პატარა ეკლესია დგას.

ახლომახლო

  • ვარძია

    თამარ მეფის XII საუკუნის კლდის მონასტერი, დაახლოებით 16 კმ-ით სამხრეთით (20 წთ).

  • თმოგვის ციხე

    მტკვრის თავზე კლდეზე მდგარი ნანგრევი, ჩანს ვარძიის გზიდან, დაახლოებით 10 კმ-ით სამხრეთით. რაბათის ციხე (ახალციხე): აღდგენილი ციხე-კომპლექსი, დაახლოებით 45 კმ-ით ჩრდილოეთით (50 წთ).

მდებარეობა41.4610° N, 43.2880° Eრუკაზე ნახვა

სასარგებლო ინფორმაცია

როგორ მივიდეთ

თბილისიდან დაახლოებით 250 კმ (4–4,5 სთ) ბორჯომისა და ახალციხის გავლით, კარგი ასფალტიანი გზით; ციხე ვარძიისკენ მიმავალ მთავარ გზასთან დგას.

საუკეთესო დრო

აპრილი–ნოემბერი

საუკეთესო დრო

გაზაფხულზე ხეობები მწვანეა და მდინარეები სავსე, სექტემბერ–ოქტომბერი კი მშრალი და თბილია — კარგი დროა ციხისა და ვარძიაში ხანგრძლივი სეირნობის შესათავსებლად; ზამთარშიც შეიძლება მოსვლა, მაგრამ ბილიკი შეიძლება მოყინული იყოს.

რეკომენდებული ხანგრძლივობა

30–60 წუთი

საჭირო დრო

ასვლასა და ხედებისთვის 30–45 წუთი; მეტი, თუ კედლებს სრულად შემოუვლით.

სიარული

კარიბჭემდე ბილიკი მოკლეა, მაგრამ ციცაბო, უსწორმასწორო კლდესა და ფხვიერ ქვებზე; ჩაიცვით ფეხსაცმელი, რომელიც არ სრიალებს.

საფასური

კარიბჭესთან ზოგჯერ მცირე შესასვლელ საფასურს იღებენ, ზოგჯერ — არა; ცოტა ნაღდი ფული იქონიეთ.

ფოტოგრაფია

კედლების კლასიკური ხედი ქვემოთ, ხიდიდან და გზიდან იშლება, საუკეთესოდ — შუადღის შემდეგ.

ისტორია და კულტურა

ისტორია

ამ კლდეზე სიმაგრე შუა საუკუნეებამდე დიდი ხნით ადრე იდგა; ადგილობრივი გადმოცემა პირველ კედლებს ძვ. წ. II საუკუნით ათარიღებს და ალყას ალექსანდრე მაკედონელს უკავშირებს. წერილობითი წყაროები ხერთვისს X საუკუნიდან იხსენიებენ, როცა ის მესხეთის მთავარი სიმაგრე იყო და ბიზანტიასა და კავკასიას შორის გზას იცავდა. გალავნის შიგნით პატარა ეკლესია 985 წლით თარიღდება. წარწერის მიხედვით, დღევანდელი კედლები 1354–1356 წლებში აღადგინეს. XVI საუკუნეში ციხე ოსმალებმა აიღეს, 1828–29 წლების ომის შემდეგ კი რუსეთის იმპერიას გადაეცა.

ადგილობრივი სამზარეულო

მესხური სამზარეულო: მოიკითხეთ ტენილი — წვრილ ძაფებად დაწნული მესხური ყველი — და მტკვრის გაყოლებაზე მდებარე მეურნეობების კალმახი, რომელსაც ვარძიის მიდამოების სასტუმრო სახლებსა და კაფეებში მიირთმევთ.

განთავსება

თავად ციხესთან განთავსება არ არის. სასტუმრო სახლები და პატარა სასტუმროები მტკვრის ხეობაში, ხერთვისსა და ვარძიას შორისაა, ხოლო სასტუმროების უფრო დიდი არჩევანი ახალციხეშია, დაახლოებით 50 წუთის სავალზე.