მოკლე პასუხი: საქართველოში დაახლოებით თორმეტი ეროვნული პარკია, კავკასიონის მაღალმთიანი ხეობებიდან აზერბაიჯანის საზღვართან მდებარე ნახევარუდაბნომდე. აქ ის პარკებია, რომელთა გამოც მოგზაურობის დაგეგმვა ღირს. ყაზბეგში მყინვარწვერის ძირში ერთდღიანი ლაშქრობებია, თბილისიდან სამი საათის სავალზე. ბორჯომ-ხარაგაულს მონიშნული ტყის ბილიკები და თავშესაფრები აქვს. თუშეთი მიუვალი მთიანი მხარეა, სადაც მხოლოდ ზაფხულში ღია 4x4-ის გზა მიდის. ვაშლოვანი ბედლენდების კანიონებია, რომლებსაც 4x4-ით კვეთთ. მთირალა და კოლხეთი წვიმიანი ტყე და ჭაობებია ბათუმთან. ლაგოდეხი, საქართველოს უძველესი ნაკრძალი, ოფიციალურად ეროვნული პარკი არ არის, მაგრამ ამ სიაში ადგილი ეკუთვნის.
რამდენი ეროვნული პარკია საქართველოში?
ეს იმაზეა დამოკიდებული, ვინ ითვლის. ვიკიპედია ქვეყნის დაცულ ტერიტორიებს შორის 12 ეროვნულ პარკს ასახელებს[1], პარკების ოფიციალური ვებგვერდი კი მათ რაჭასაც უმატებს[2]. რამდენიმე სხვა ადგილს სახელში „ეროვნული პარკი“ აწერია, თუმცა იურიდიულად სხვა კატეგორიას მიეკუთვნება. მაგალითად, ლაგოდეხი სახელმწიფო ნაკრძალი და აღკვეთილია[1][2]. პარკების უმეტესობას დაცული ტერიტორიების სააგენტო მართავს და უმეტესობას ვიზიტორთა ცენტრი აქვს, სადაც რუკებს მიიღებთ, ბილიკების მდგომარეობას გაიგებთ და ზოგ პარკში ლაშქრობამდე დარეგისტრირდებით კიდეც[2]. მოგზაურობისთვის იურიდიულ კატეგორიაზე მეტად სამი პრაქტიკული კითხვაა მნიშვნელოვანი: რა მანძილზეა პარკი იქიდან, სადაც ჩერდებით, როდის არის სეზონი და გჭირდებათ თუ არა 4x4.
საქართველოს ეროვნული პარკები მოკლედ
| პარკი | რეგიონი | საიდან | სეზონი | საჭირო დრო | საუკეთესოა |
|---|---|---|---|---|---|
| ყაზბეგი | მცხეთა-მთიანეთი | თბილისი, 152 კმ, 3–3,5 სთ | მაისი–ოქტომბერი | 1–2 დღე | ერთდღიანი მთის ლაშქრობებისთვის |
| ბორჯომ-ხარაგაული | სამცხე-ჯავახეთი, იმერეთი | თბილისი, დაახლოებით 160 კმ | გვიანი გაზაფხული–შემოდგომა; ზამთარში სნოუშუს მარშრუტები | ნახევარი დღიდან 3 დღემდე | ტყის ბილიკებისა და თავშესაფრებისთვის |
| თუშეთი | კახეთი | თბილისი, დაახლოებით 190 კმ, 5–6 სთ | ივნისის ბოლო–სექტემბრის ბოლო | 3 ღამე ან მეტი | მიყრუებული სოფლებისა და ტრეკინგისთვის |
| ვაშლოვანი | კახეთი | თბილისი, დაახლოებით 170 კმ | აპრილი–მაისი, ოქტომბერი–ნოემბერი | 2 დღე | კანიონების, სტეპისა და 4x4-ისთვის |
| ლაგოდეხი (ნაკრძალი) | კახეთი | თბილისი, დაახლოებით 160 კმ, 2,5–3 სთ | წლის დიდი ნაწილი | 1 დღე | ჩანჩქერებამდე გასეირნებისთვის |
| მთირალა | აჭარა | ბათუმი, ჩაქვამდე დაახლოებით 30 წთ | მაისი–ოქტომბერი (მომსახურებისთვის) | ნახევარი დღე | მარტივი ბილიკისთვის წვიმიან ტყეში |
| კოლხეთი | სამეგრელო, გურია | ბათუმი, დაახლოებით 70 კმ | გვიანი გაზაფხული–შემოდგომა | ნახევარი დღე | ჭაობებში ნავით სეირნობისა და ფრინველებისთვის |
მანძილები და სეზონები თითოეული პარკის ჩვენი გზამკვლევიდანაა (ბმულები ქვემოთაა), სადაც მათი წყაროებიც მითითებულია.
ყაზბეგის ეროვნული პარკი: ერთდღიანი ლაშქრობები მყინვარწვერის ძირში
ყაზბეგის ეროვნული პარკი საქართველოს სამხედრო გზაზე მდებარე სტეფანწმინდას გარს აკრავს, ქალაქს, რომელსაც უმეტესობა დღემდე ყაზბეგს ეძახის. ტერიტორია პირველად 1976 წელს გამოცხადდა დაცულად. სტუმრების უმეტესობა გერგეტის სამების ეკლესიამდე ადის და უკან ბრუნდება, თუმცა პარკში კიდევ ოთხი ერთდღიანი ლაშქრობაა: გველეთის ჩანჩქერები (ქალაქიდან მარტივი ერთსაათიანი გასეირნება), სნოს ხეობა თავისი კვეთილი ქვის თავებით, ჯუთა ჭაუხის მწვერვალების ძირში და გრძელი, ვაკე თრუსოს ხეობა. მათი უმეტესობის სეზონი დაახლოებით მაისი–ოქტომბერია; ჯუთასთვის ფაქტობრივად ივლისი–სექტემბერი. 2025 წლის ივნისის ჩამონგრევის შემდეგ ჯუთამდე მიმავალი გზის ბოლო მონაკვეთი მანქანებისთვის დაკეტილია. თითოეულ მარშრუტს ჩვენი გზამკვლევი ყაზბეგის ეროვნული პარკის ლაშქრობებზე აღწერს. რადგან თბილისიდან თითო მიმართულებით 3–3,5 საათია, სტეფანწმინდაში ერთი ღამის გათევა ლაშქრობას ბევრად უფრო მშვიდს ხდის.
ბორჯომ-ხარაგაული: დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი ეროვნული პარკი
1995 წელს დაარსებული ბორჯომ-ხარაგაული დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი ეროვნული პარკი იყო. ის ქვეყნის ტერიტორიის 1%-ზე მეტს მოიცავს, ძირითადად ნაძვის, სოჭისა და წიფლის ტყეს, რომელიც ალპურ მდელოებამდე ადის. პარკს 12 მონიშნული ბილიკი აქვს, ბორჯომთან ახლოს 3 კმ-იანი საინფორმაციო წრიდან 43 კმ-იან ნიკოლოზ რომანოვის ბილიკამდე: სამი დღე ლიკანიდან მარელისამდე, გზად ტურისტული თავშესაფრებით. შესვლა უფასოა, მაგრამ გასვლამდე ყველამ ვიზიტორთა ცენტრში უნდა დარეგისტრირდეს; მთავარი ცენტრი ბორჯომშია. ზამთარში ორი სნოუშუს მარშრუტია. იხილეთ ჩვენი გზამკვლევი ბორჯომ-ხარაგაულის ბილიკებსა და თავშესაფრებზე, თავად საკურორტო ქალაქზე კი ბორჯომის გვერდი.
თუშეთი: ყველაზე მიუვალი
თუშეთი მაღალმთიანი მხარეა ჩრდილო-აღმოსავლეთში, დაღესტნისა და ჩეჩნეთის საზღვრებთან, ქვის კოშკებიანი სოფლებით, ცხვრის საძოვრებით და თითქმის ცარიელი გზებით. ერთადერთი გზა აბანოს უღელტეხილს (2826 მ) კვეთს; ის მოუასფალტებელი და ვიწროა და მხოლოდ 4x4-ისთვისაა. ჩვეულებრივ ივნისში იხსნება (2026 წელს, გვიანი თოვლის შემდეგ, 20 ივნისს) და შემოდგომაზე იკეტება, ამიტომ რეალური ფანჯარა ივნისის ბოლოდან სექტემბრის ბოლომდეა. თბილისიდან ომალომდე დაახლოებით 190 კმ და 5–6 საათია. დაგეგმეთ მინიმუმ სამი ღამე და წაიღეთ ნაღდი ფული: ბანკომატები არ არის. გზას, სოფლებსა და სასტუმრო სახლებს ჩვენი თუშეთის გზამკვლევი აღწერს.
ვაშლოვანი: ნახევარუდაბნო 4x4-ით
კახეთის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, სადაც მდინარე ალაზანი აზერბაიჯანთან საზღვარს ქმნის, ვაშლოვანი მშრალი სტეპის, ეროზიული ბედლენდის კანიონებისა და ტალახის ვულკანების მხარეა. ის საქართველოს დანარჩენ ნაწილს სულაც არ ჰგავს. შიგნით მოასფალტებული გზები არ არის, ამიტომ გჭირდებათ 4x4, მდინარის მიდამოებისთვის კი უფასო სასაზღვრო ნებართვა, რომელსაც დედოფლისწყაროში პასპორტით გასცემენ. წადით აპრილი–მაისში ან ოქტომბერი–ნოემბერში: ზაფხულში ზედმეტად ცხელა და სიცხის ტალღის დროს პარკი შეიძლება დაიხუროს. 2004 წელს აქ ფოტოხაფანგმა კავკასიური ლეოპარდი დააფიქსირა. წაიკითხეთ ჩვენი ვაშლოვანის გზამკვლევი და ნახეთ ვაშლოვანის ეროვნული პარკის გვერდი.
ლაგოდეხი: უძველესი ნაკრძალი, კახეთში
ლაგოდეხი 1912 წელს, რუსეთის იმპერიის დროს გამოცხადდა დაცულად. ეს მას დღევანდელი საქართველოს ტერიტორიაზე პირველ ნაკრძალად აქცევს. ეს ტყეა კავკასიონის სამხრეთ ფერდობებზე, კახეთის აღმოსავლეთ კიდეში, თბილისიდან დაახლოებით 160 კმ-სა და 2,5–3 საათის სავალზე. სტუმრების უმეტესობა ჩანჩქერებამდე ორი ბილიკიდან ერთ-ერთისთვის მოდის. შავი როჭოს ჩანჩქერამდე და უკან დაახლოებით 9–9,5 კმ-ია (3–5 საათი). უფრო მაღლა მდებარე ნინოსხევის ჩანჩქერამდე დაახლოებით 8,5–10 კმ-ია (4–6 საათი). ზაფხულში კარგ ფიზიკურ ფორმაში მყოფ ლაშქრებს შავი კლდის ტბამდე სამდღიანი ლაშქრობა შეუძლიათ. ლაგოდეხი კახეთში ღვინის მოგზაურობას მწვანე, მშვიდ დღეს უმატებს. იხილეთ ჩვენი ლაგოდეხის გზამკვლევი და ლაგოდეხის ეროვნული პარკის გვერდი.
მთირალა და კოლხეთი: წვიმიანი ტყე და ჭაობები ბათუმთან
ბათუმთან ორი პარკი სანაპიროს იმ მხარეს გიჩვენებთ, რომელიც ზღვაზე დასასვენებლად ჩამოსულთა უმეტესობას გამორჩება. ორივე კოლხეთის წვიმიანი ტყეებისა და ჭაობების, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის ნაწილია. მთირალა ციცაბო, წვიმით გაჟღენთილი წაბლისა და წიფლის ტყეა: ბათუმიდან ჩაქვამდე დაახლოებით ნახევარი საათია, იქიდან კი დაახლოებით 15 კმ სიღრმეში, ჩაქვისთავამდე. ჩაქვისთავიდან მარტივი ბილიკი 28 მ სიმაღლის ჩანჩქერამდე და პატარა ტბამდე მიდის. კოლხეთი ტბების, ლელიანებისა და ჭაობის ტყის ჭარბტენიანი ტერიტორიაა ფოთთან, ბათუმიდან დაახლოებით 70 კმ-ით ჩრდილოეთით, რომელსაც ნავით ათვალიერებთ ფალიასტომის ტბიდან. ორივესთვის საუკეთესო დრო გვიანი გაზაფხულიდან შემოდგომამდეა. წაიკითხეთ სტატია მთირალა და კოლხეთი: ეროვნული პარკები ბათუმთან და ნახეთ მთირალას ეროვნული პარკის გვერდი.
ნაკლებად ცნობილი ეროვნული პარკები
დანარჩენ პარკებს უცხოელი სტუმრები იშვიათად სტუმრობენ. მოკლედ[1][2]:
- თბილისის ეროვნული პარკი (მცხეთა-მთიანეთი): თბილისის ცენტრიდან დაახლოებით 20 კმ-ში, საბადურის ტყის ჩათვლით.
- ალგეთი (ქვემო ქართლი, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი): თბილისიდან დაახლოებით ერთი საათის სავალზე, 16 კმ-იანი სამეფო კედის ბილიკით და თოკების პარკით ვიზიტორთა ცენტრის გვერდით.
- ჯავახეთი (სამცხე-ჯავახეთი, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი): ჯავახეთის პლატოს ტბები და ჭარბტენიანი ტერიტორიები. მის მიმდებარე მხარეს ჩვენი ჯავახეთის ტბების გზამკვლევი აღწერს.
- კინტრიში (აჭარა, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი): ქობულეთიდან სიღრმეში, მისი ვიზიტორთა ცენტრიდან დაახლოებით 24 კმ-ში, 300 მ-დან 2500 მ-მდე, ბილიკებით თამარის თაღოვან ხიდამდე.
- მაჭახელა (აჭარა, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი): კოლხური ტყე მდინარე მაჭახელას გასწვრივ, ბათუმიდან დაახლოებით 30 კმ-ში, ღიაა მაისიდან ოქტომბრამდე; ვიზიტორთა ცენტრი აჭარისაღმართშია.
- ფშავ-ხევსურეთი (მცხეთა-მთიანეთი, დუშეთის მუნიციპალიტეტი): შეიქმნა 2014 წელს კავკასიონის მთავარი ქედის ფერდობებზე, შატილისა და მუცოს სოფლების ირგვლივ. იხილეთ ჩვენი ხევსურეთის გზამკვლევი.
- რაჭა (რაჭა-ლეჩხუმი): პარკების ვებგვერდზეა ჩამოთვლილი, ონიდან ზემოთ ღების, უწერის, ჭიორისა და გლოლის სოფლებამდე.
როგორ ჩავრთოთ ეროვნული პარკები საქართველოში მოგზაურობაში
- თბილისიდან: ყაზბეგი (ერთი ან ორი დღე), ლაგოდეხი (საუკეთესოა, როგორც დამატებითი დღე კახეთში ღვინის მოგზაურობისას, და არა თბილისიდან ერთდღიანი წასვლა-დაბრუნება), ბორჯომ-ხარაგაული (ერთი დღე ან მეტი, ვარძიისკენ ან დასავლეთისკენ მიმავალ გზაზე). ვაშლოვანსა და თუშეთს ცალკე მოგზაურობა სჭირდება, შესაბამისად ორი და სამ დღეზე მეტი.
- ბათუმიდან: მთირალა ნახევარი დღეა; კოლხეთი, ფოთთან, ნახევარი დღეა ჩრდილოეთით, ქუთაისისკენ ან ზუგდიდისკენ მიმავალ გზაზე.
- პირველ მოგზაურობაზე, დაახლოებით ერთი კვირით, ყაზბეგი და ერთი ტყის დღე (ბორჯომ-ხარაგაული ან ლაგოდეხი) თბილისთან და კახეთთან ერთად რეალისტური კომბინაციაა.
პრაქტიკული რჩევები
- დაზღვევა: 2026 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს სტუმრებისთვის სავალდებულოა სამოგზაურო დაზღვევა, მინიმუმ 30 000 ლარის დაფარვით; გადაამოწმეთ, ფარავს თუ არა ის ლაშქრობას.
- დარეგისტრირდით და იკითხეთ ვიზიტორთა ცენტრში: ბორჯომ-ხარაგაულში ეს სავალდებულოა, ყველა პარკში კი თანამშრომლებმა ბილიკებისა და გზების ამჟამინდელი მდგომარეობა იციან.
- საფასური და ნებართვები პარკის მიხედვით განსხვავდება: ბორჯომ-ხარაგაულში შესვლა უფასოა, ვაშლოვანში კი საფასურია და სასაზღვრო ნებართვა, რომელსაც დედოფლისწყაროში აფორმებენ. გადაამოწმეთ თითოეული პარკის გზამკვლევში.
- მთის ამინდი: მაღალ ბილიკებზე თოვლი შეიძლება ივნისამდე იდოს, ხოლო ისეთი გზები, როგორიცაა აბანოს უღელტეხილი, თოვლიანი ზამთრის შემდეგ გვიან იხსნება.
ეროვნული პარკები ჩვენთან ერთად
ჩვენი კერძო მოგზაურობები მძღოლით ამ პარკებამდე მიდის, ყაზბეგში ერთი დღიდან თუშეთამდე ან ვაშლოვანამდე 4x4-ით; ზემოთ მოცემული თითოეული პარკის გზამკვლევი შესაბამის ტურზე მიგითითებთ. დაგეგმეთ საკუთარი მარშრუტი და ჩვენ გამოგიგზავნით ინდივიდუალურ მარშრუტს ფასთან ერთად. ახლა გადახდა არ არის საჭირო.
წყაროები
- Wikipedia, „National parks of Georgia“: en.wikipedia.org, და „List of protected areas of Georgia (country)“: en.wikipedia.org
- საქართველოს ეროვნული პარკები, პარკების სია: nationalparks.ge
ამ საიტზე თითოეული პარკის გზამკვლევი (ბმულები ზემოთაა) მანძილების, სეზონების, ბილიკებისა და საფასურის წყაროებს ასახელებს.
ბოლოს შემოწმდა: 2026 წლის ნოემბერი. გზები, ბილიკები და პარკების მომსახურება იცვლება; თქვენს თარიღამდე მათ ვადასტურებთ.



